Sterren kijken in Massembre: ontdek de oktoberhemel

Wat is er te zien boven Massembre?

Overdag zijn het de bossen, valleien en wandelpaden die de aandacht trekken. Maar zodra het donker wordt, valt er boven Massembre nog een ander landschap te ontdekken: de sterrenhemel.

Tijdens de HerfstHike focussen we zaterdagavond op dit uitzonderlijke landschap. Ster van de avond is Philippe Mollet van de Volkssterrenwacht MIRA uit Grimbergen. Met professionele observatie-instrumenten zullen we onder zijn deskundige leiding ontdekken wat de oktoberhemel die avond te bieden heeft. En dat is meer dan je misschien zou verwachten.

✅ Tussen zomer en winter

"Oktober is voor sterrenkundigen een beetje een tussenmaand tussen zomer en winter", zegt Philippe Mollet. Dat klinkt misschien weinig spectaculair, maar net die overgang maakt de maand interessant.

Aan het begin van de avond kunnen we nog de zomermelkweg bewonderen, met haar sterrenhopen en nevels, van Boogschutter en Schorpioen tot aan de Zomerdriehoek. Later maakt de zomerhemel plaats voor het fraais van de winter: het Zevengesternte en de beroemde Orionnevel. Met de Andromedanevel kijken we zelfs naar een ander sterrenstelsel, op zo’n 2,5 miljoen lichtjaar van ons.

Maar op zaterdag 24 oktober zijn vooral de planeten interessant. Venus is opvallend helder en toont door een telescoop een smalle sikkel. Ook Saturnus is van de partij, volgens Philippe “wellicht het fraaiste zicht doorheen een telescoop”. En voor wie de slaap niet kan vatten: naar de ochtend toe verschijnen ook Mars en de reuzenplaneet Jupiter aan de hemel.

✅ Bijna volle maan: spelbreker én blikvanger

24 oktober is voor sterrenkundigen niet de ideale nacht. De maan is bijna vol en haar licht zorgt ervoor dat zwakkere sterren, nevels en sterrenstelsels moeilijker zichtbaar worden.

Zelfs in Massembre, ver van de grote stedelijke agglomeraties en de bijbehorende lichthinder, is dat verschil merkbaar.

Maar de maan is die avond tegelijk zelf een van de blikvangers. Door een telescoop ziet onze vertrouwde buur er plots heel anders uit. 

Wat we precies zullen zien, hangt uiteindelijk ook af van de omstandigheden van die avond. Dat hoort bij sterrenkijken. De hemel laat zich niet programmeren.

✅ Iemand die al 35 jaar omhoogkijkt

Philippe Mollet weet intussen waar hij moet zoeken. Hij is sinds 1992 verbonden aan Volkssterrenwacht MIRA in Grimbergen en groeide er uit tot een van de vaste gezichten van de sterrenwacht. Hij geeft er onder meer les over verrekijkers, telescopen, de maan en planeten.

Massembre is voor Philippe trouwens geen onbekend terrein. Enkele jaren geleden kwam hij hier regelmatig voor de jongerenkampen van Kazou, met zonnewaarnemingen overdag en sterrenobservaties ’s avonds. Hij kent het domein dan ook als een geschikte plek om de hemel te observeren – op voorwaarde natuurlijk dat het weer meewerkt.

In 2015 bundelde hij zijn ervaring samen met die van weerman Frank Deboosere in Kijk omhoog!. Het boek wil een antwoord geven op vragen die bijna iedereen stelt wanneer de belangstelling voor sterrenkijken wat serieuzer wordt. Heb je een telescoop nodig? Wat kun je met een verrekijker zien? Welk instrument koop je en wat mag je ervan verwachten?

Het boek groeide uit tot een standaardwerk voor zowel beginnende als meer ervaren amateursterrenkijkers. In 2024 verscheen een vijfde, volledig herziene editie.

Tijdens de HerfstHike hoef je zelf geen telescoop of verrekijker mee te brengen: Philippe Mollet zorgt voor professionele observatie-instrumenten. Heb je zelf een telescoop of goede verrekijker? Breng die gerust mee. Zo kunnen we samen zoveel mogelijk van de oktoberhemel ontdekken.

✅ Eerst wandelen, daarna naar boven kijken

De sterrenavond past mooi bij wat de HerfstHike wil zijn. Drie dagen lang trekken we naar buiten om de omgeving van Massembre telkens op een andere manier te bekijken.

Overdag zijn er korte en lange wandelingen, natuur- en vogelobservaties en workshops. Zaterdagavond gaat de blik omhoog.

En mocht het weer niet meewerken? Dan gaat de activiteit gewoon door. Bij bewolking verhuizen we naar binnen en neemt Philippe Mollet ons aan de hand van beelden mee door de sterrenhemel.

Maar uiteraard hopen we op een heldere oktoberavond. Want Saturnus op een scherm bekijken is interessant. Hem zelf door een telescoop zien, is toch nog iets anders.

Sterren kijken met Volkssterrenwacht MIRA maakt deel uit van de HerfstHike van 23 tot 25 oktober 2026 in Massembre.

→Bekijk het programma en schrijf je in voor de HerfsHike

© Philippe Mollet - Volkssterrenwacht Mira vzw - Borgerhoff & Lamberigts - Bert Van Uytsel